Diabetes Mellitus (Bệnh tiểu đường) đã được nghiên cứu từ thời cổ đại. Khoảng 3.000 năm trước, người Ai Cập cổ đại đã đặt ra thuật ngữ “too great emptying of urine” (đi tiểu quá nhiều) để mô tả căn bệnh này khi nhận thấy nước tiểu thu hút kiến vì vị ngọt của nó.
📘 1. History of Diabetes Mellitus
Mãi đến những năm 81–133 AD, Aretaeus of Cappadocia—một trong những học giả y khoa vĩ đại nhất thời Cổ đại Hy-La—mới chính thức xuất bản thuật ngữ “diabetes”.
“Life with diabetes is short, disgusting and painful because no essential part of the drink is absorbed by the body while great masses of the flesh are liquefied into urine.”
Các mốc lịch sử quan trọng khác trong quá trình nghiên cứu căn bệnh này bao gồm:
- 1675: Thomas Willis, một nhà giải phẫu thần kinh và bác sĩ ở thế kỷ 17, đã bổ sung thêm từ “Mellitus” sau khi phát hiện lại vị ngọt trong nước tiểu và máu của bệnh nhân.
- 1676: Matthew Dobson, nhà nghiên cứu lâm sàng, đã xác nhận sự xuất hiện của lượng đường dư thừa trong cả nước tiểu và máu.
- 1857: Claude Bernard, nhà khoa học người Pháp, phát hiện ra chức năng của glycogen trong gan và nhấn mạnh rằng tiểu đường xuất phát từ việc sản xuất quá mức glucose.
- 1936: Ngài Harold Percival Himsworth xuất bản công trình phân biệt rõ Tiểu đường Tuýp 1 (thiếu hụt insulin) và Tuýp 2 (kháng insulin).
- 1955: Thuốc hạ đường huyết đường uống lần đầu tiên được kê đơn thành công và áp dụng chính thức trong điều trị.
📘 2. Causes of Diabetes Mellitus
Bệnh tiểu đường được chia làm 2 loại chính, mỗi loại có nguyên nhân khởi phát hoàn toàn khác nhau:
- Type 1 Diabetes (Tuýp 1): Là một tình trạng tự miễn (autoimmune condition). Trong đó, các kháng thể của hệ miễn dịch tấn công và phá hủy các tế bào sản xuất insulin ở tuyến tụy, khiến cơ thể không tạo đủ lượng insulin cần thiết để duy trì hoạt động.
- Type 2 Diabetes (Tuýp 2): Thường được biết đến là tình trạng kháng insulin (insulin resistance). Tình trạng này xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ lượng insulin mà cơ thể đòi hỏi, dẫn đến lượng glucose dư thừa tích tụ trong máu và đào thải qua nước tiểu.
📘 3. Signs and Symptoms of the Disease
Các triệu chứng tùy thuộc vào mức độ glucose trong máu và loại tiểu đường. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu chung thường gặp ở cả hai tuýp:
- Tăng cảm giác khát nước (Increased thirst) và đi tiểu thường xuyên (Frequent urination).
- Cảm giác đói cồn cào (Extreme hunger) đi kèm sút cân không rõ nguyên nhân (Unexplained weight loss).
- Mệt mỏi kiệt sức (Fatigue) và thị lực mờ đi (Blurred vision).
- Các vết thương lâu lành (Slow-healing sores) và dễ bị nhiễm trùng thường xuyên (như nhiễm trùng nướu răng hay nhiễm trùng da).
📘 4. Diagnosis of the Disease
Để chẩn đoán bệnh tiểu đường, y khoa áp dụng ba xét nghiệm lượng đường hemoglobin gắn glucose (Glycated Hemoglobin Tests):
1. Fasting Glucose Test (Xét nghiệm đường huyết lúc đói): Bệnh nhân cần nhịn ăn uống ít nhất 8 giờ. Nếu kết quả từ 126 mg/dL trở lên, bệnh nhân được chẩn đoán mắc tiểu đường.
2. Random Glucose Test (Xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên): Có thể thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào. Kết quả từ 200 mg/dL trở lên phản ánh tình trạng tiểu đường.
3. A1C Test (Xét nghiệm HbA1c): Đo chỉ số đường huyết trung bình trong 2–3 tháng. Bệnh nhân được xác định tiểu đường nếu chỉ số chỉ ra mức ≥ 6.5%.
📘 5. Treatment of the Disease
Mặc dù chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, bệnh tiểu đường có thể được kiểm soát hiệu quả thông qua thuốc kê đơn kết hợp với việc điều chỉnh lối sống (chế độ ăn uống và tập luyện):
- Bệnh nhân Tuýp 1: Thường được chỉ định sử dụng 1 trong 5 loại tiêm insulin (tác dụng nhanh, tác dụng ngắn/thông thường, tác dụng trung bình, tác dụng kéo dài, hoặc tác dụng siêu kéo dài) tùy vào nồng độ glucose.
- Bệnh nhân Tuýp 2: Dùng các loại thuốc giúp đưa chỉ số đường huyết về mức bình thường. Ví dụ: Chlorpropamide (giúp tăng cường sản xuất insulin từ tuyến tụy) hoặc Acarbose (giúp giảm hấp thu đường ở đường tiêu hóa).
- Chế độ sinh hoạt: Người bệnh cần duy trì thực đơn cân bằng, hạn chế tối đa lượng carbohydrate tinh chế và kết hợp tập thể dục vừa sức để giảm nguy cơ biến chứng tim mạch hay đột quỵ.
📘 6. Prognosis of Someone with the Disease
Tuýp 1 là căn bệnh kéo dài suốt đời. Chỉ số đường huyết của người bệnh có thể biến động rất nhanh, đòi hỏi việc theo dõi sát sao. Một số trường hợp nặng có thể cần ghép thận, ghép tuyến tụy hoặc ghép tế bào đảo tụy để khôi phục khả năng tự sản xuất insulin.
Tuýp 2 phổ biến hơn và tiên lượng bệnh phụ thuộc lớn vào thể trạng cũng như mức độ tuân thủ điều trị của từng cá nhân. Khi tình trạng kháng insulin tăng dần theo thời gian, đa số người bệnh phải phụ thuộc vào thuốc để giữ đường huyết ở mức an toàn, tránh các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng như đau tim, đột quỵ hay suy thận.
Research by: Tran Nguyen
Tiểu luận học tập - Sinh viên Hailey Tran, Atlantic Cape Community College.
🇻🇳 Xem Bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Lịch sử bệnh Tiểu Đường
Nghiên cứu về bệnh tiểu đường đã có từ rất lâu. Khoảng 3.000 năm trước, người Ai Cập cổ đại đã dùng cụm từ "đi tiểu quá nhiều" để miêu tả căn bệnh khi thấy nước tiểu có vị ngọt thu hút kiến. Mãi đến năm 81–133 AD, bác sĩ Aretaeus mới gọi tên bệnh là "diabetes". Ông cho rằng cuộc sống của người bệnh rất ngắn ngủi và đau đớn. Đến năm 1675, Thomas Willis bổ sung thêm từ "Mellitus" (nghĩa là mật ngọt). Năm 1936, Sir Harold Himsworth phân biệt rõ ràng giữa Tiểu đường Tuýp 1 và Tuýp 2.
Nguyên nhân gây bệnh: Tuýp 1 là bệnh tự miễn, khi hệ miễn dịch tự phá hủy các tế bào sản xuất insulin ở tuyến tụy. Tuýp 2 là tình trạng kháng insulin, khi tuyến tụy không sản xuất đủ lượng insulin cơ thể cần, làm tích tụ lượng đường dư thừa trong máu và nước tiểu.
Triệu chứng: Bao gồm khát nước liên tục, đi tiểu nhiều lần, cực kỳ nhanh đói, sút cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, mắt mờ, các vết thương lâu lành và dễ bị nhiễm trùng nướu hoặc da.
Chẩn đoán: Áp dụng 3 loại xét nghiệm: Xét nghiệm đường huyết lúc đói (nhịn ăn 8 tiếng, chỉ số ≥ 126 mg/dL), xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên (chỉ số ≥ 200 mg/dL), và xét nghiệm HbA1c (chỉ số ≥ 6.5%).
Điều trị & Tiên lượng: Mặc dù chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, bệnh có thể kiểm soát bằng việc dùng thuốc/tiêm insulin kết hợp ăn uống lành mạnh và tập thể dục. Tuýp 1 yêu cầu theo dõi đường huyết suốt đời, trong khi Tuýp 2 phụ thuộc rất nhiều vào chế độ sinh hoạt và sự tuân thủ dùng thuốc để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như suy thận, đột quỵ, tim mạch.
🔗 Bài viết liên quan
No comments:
Post a Comment