Gia Huấn Ca - Đạo Chị Em, bài thơ răn dạy đạo đức chị em, làm người em phải kính trọng, trông lên. Làm người chị phải biết bao dung, nhường nhịn và thương yêu, chị em phải biết gắn bó, đùm bọc nhau Khi ốm đau, hoạn nạn.
Gia Huấn Ca - Đạo Chị Em
Đạo Chị Em
Ấy là vẹn cương thường bằng hữu,
Lại phải tường trong đạo chị em,
Đạo em thì phải trông lên,
Đạo chị trông xuống cho êm đẹp chiều.
Miếng bùi ngọt chia đều như một,
Khi nắng mưa ấm sốt đỡ tay,
Với nhau như bát nước đầy,
Lá lành đùm bọc bóng cây rườm rà!
Đạo thúc tẩu một nhà minh bạch,
Lánh hiềm nghi tăm tích rõ ràng,
Trộm trông bóng đuốc Vân Trường,
Nức danh ba nước treo gương muôn nhà.
Đạo ở đời - Ở cho có đức có nhân
Từ họ mạc, láng giềng, hàng xóm,
Cũng ở cho trong ấm ngoài êm,
Tiếng chào, tiếng hỏi cho mềm,
Chẳng khinh ai cũng chẳng hiềm oán ai.
Phúc đức đâu nghĩ lại mà coi.
Trước sau có bấy nhiêu lời,
Bảo nhau gìn giữ nên người thơm danh.
Dù ai nấy có tình chẳng cứ,
Thói Thọ Dương vẫn giữ không chừa,
Ngày ngày mắng sớm đòn trưa,
Thường thường dạy dỗ mà ra tuồng gì.
Cành kia lớn sợ khi khó nắn,
Sắt nọ mài ắt hẳn nên kim,
Diễn nôm cho tiện mà xem,
Dạy nhà trước đã mới đem dạy người.
Lấy điều ăn ở dạy con,
Dẫu mà gặp tiết nước non chuyền vần.
Ở cho có đức có nhân,
Mới mong đời trị được ăn lộc trời.
Thương người tất tả ngược xuôi,
Thương người lỡ bước, thương người bơ vơ.
Thương người ôm dắt trẻ thơ,
Thương người tuổi tác già nua bần hàn.
Thương người quan quả, cô đơn,
Thương người lỡ bước lầm than kêu đường.
Thấy ai đói rách thì thương,
Rách thường cho mặc, đói thường cho ăn.
Thương người như thể thương thân,
Người ta phải bước khó khăn đến nhà.
Đồng tiền bát gạo mang ra,
Rằng đây "cần kiệm" gọi là làm duyên
May ra ở chốn bình yên,
Còn người tàn phá chẳng nên cầm lòng.
Tiếng rằng; ngày đói tháng đông,
Thương người bớt miệng bớt lòng mà cho
Miếng khi đói, gói khi no,
Của tuy tơ tóc, nghĩa so nghìn trùng.
Của là muôn sự của chung,
Sống không, thác lại tay không có gì.
Ở phải có nhân có nghì,
Thơm danh vả lại làm bia miệng người.
Hiền lành lấy tiếng với đời,
Lòng người yêu dấu, là trời hộ ta.
Tai ương hoạn nạn đều qua,
501–505
501. Dạy những kẻ đàn bà con gái,
502. Gặp phải chồng cờ bạc rượu chè,
503. Nay ông tơ, bà nguyệt trót xe,
504. Duyên phận ấy trót làm sao được.
505. Ở là phải tìm mưu giả chước,
506–510
506. Ngọt lời khuyên lâu cũng phải nghe,
507. Lúc ham mê cơm rượu say nhè,
508. Hãy cơm cháo trọn bề phụ đạo.
509. Chớ vợ nghiến chồng, thêm trân tráo,
510. Như chuyện chi lửa cháy dầu thêm,
511–515
511. Chẳng bằng khi chăn ấm chiếu êm,
512. Hãy năn nỉ đường khôn lẽ phải.
513. Bề ân ái vợ chồng là ngãi,
514. Dẫu giàu ăn, khó chịu cho cam.
515. Hay gì yến bắc, nhạn nam,
516–520
516. Khăng khăng một tiết cho cam sở nguyền.
517. Đạo vợ chồng là duyên kim cải,
518. Vốn trời sinh bể ái nguồn ân,
519. Kìa ai nổi trận phong vân
520. Cũng vì gái nhiều phần nhầm lỗi.
521–525
521. Phận là gái ít đường giáo hối,
522. Thấy chồng yêu dễ lấy làm nhờn,
523. Miệng sai ngoa nói những giọng càn,
524. Bụng kiêu ngạo một ngày một sính,
525. Đạo cha mẹ đã không biết kính,
526–530
526. Bề anh em lại chẳng hay nhường,
527. Chua chát thay những tính cương cường
528. Ai là đá ru mà chịu vậy!
529. Đường gia pháp không ăn lời dạy,
530. Việc giáo hình đến phải ra tay,
531–535
531. Hổ thân tiếng khắp đông tây,
532. Nông nỗi ấy hết đương khôn khéo.
533. Khuyên những các đào tơ liễu yếu,
534. Lấy làm gương chớ bắt chước chi,
535. Một niềm kính thuận vô vi,
536–540
536. Trước là khỏi nhục, sau thì nên danh,
537. Thương những kẻ đàn bà mất dạy,
538. Lại gặp chồng sợ vợ như ma,
539. Trách chi mà chẳng thói kiêu ngoa,
540. Những lừa cạnh, phô sòng, làm lệ.
541–545
541. Bề họ mạc không hay kính nể,
542. Nghĩ bon chen tiền bạc là khôn,
543. Đường gia tài khôn biết vén vun,
544. Nghĩ tha thướt áo quần là khéo,
545. Gà eo óc, phòng loan uốn éo,
546–550
546. Bầng mắt ra đã tỏ vầng ô,
547. Việc trong ngoài khí dụng các đồ,
548. Mặc con cái gặp sao hay vậy,
549. Bề nội ngoại những phô loài ấy.
550. Phúc đức kia còn nói làm chi,
551–555
551. Khen cho bà nguyệt khéo xe,
552. Anh này sánh với chị kia đương vừa.
553. Vợ chồng ta tơ hồng vấn vít,
554. Nhân duyên này bà nguyệt khéo xe.
555. Trình anh thân thiếp vụng về,
556–560
556. Yêu thì nên tốt chớ nề ngu si,
557. Quản bao lỗi nọ, lầm kia,
558. Chiều thanh vẻ quí dám bì được đâu.
559. Thiếp vâng lời dạy trước sau,
560. Nguyện xem then khóa, giữ hầu áo khăn.
561–565
561. Trước là thờ phụng tiền nhân,
562. Sớm thăm tối viếng ân cần đỡ anh.
563. Bốn phương chàng hãy kinh doanh,
564. Dùi mài kinh sử tập tành cung tên.
565. Công danh mong đợi ơn trên,
566–570
566. Còn trong trần lụy hãy xin dấu mầu.
567. Gửi trình dễ dám khuyên đâu,
568. Sắc phòng thương thận, rượu hầu thương tâm
569. Thiếp xin chàng chớ đăm đăm,
570. Những nơi cờ bạc chớ ham làm gì.
571–575
571. Thế gian lắm kẻ điên mê,
572. Áo quần lam lũ người thì như ma.
573. Thiếp xin chàng lánh cho xa,
574. Một niềm trung hiếu để mà lập thân.
575. Bấy lâu những đợi long vân,
576–580
576. Đào tơ, liễu yếu gửi thân anh hùng.
577. Xưa nay gái đội ơn chồng,
578. Hiển vinh bõ lúc cơm sung, cháo dền.
579. Ơn trời công đã được đền,
580. Chàng nên quan cả, thiếp nên hầu bà!
581–585
581. Nào là những kẻ học trò,
582. Nghe lời thầy dậy phải lo sửa mình.
583. Nghĩa cha sinh cùng công mẹ dưỡng,
584. Thời đêm ngày tư tưởng chớ khuây,
585. Hai công đức ấy nặng thay,
586–590
586. Xem bằng bể rộng, coi tày trời cao!
587. Trình vâng từ tốn ngọt ngào,
588. Đi về thưa thốt, ra vào thăm lênh.
589. Bánh quà, cá thịt, cơm canh,
590. Sớm trưa thay đổi để dành hẳn hoi.
591–595
591. Bữa thường dâng ngọt dâng bùi,
592. Nâng niu chào hỏi chẳng sai đâu là.
593. Nghĩ công khó nhọc nuôi ta,
594. Đến ngày cả lớn mong cho vuông tròn,
595. Kể từ lúc hãy còn thai dựng,
596–600
596. Đến những khi nuôi nấng giữ giàn
597. Nặng nề chín tháng cưu mang,
598. Công sinh bằng vượt bể sang nước người.
599. Đoạn thôi lúc ấy vừa rồi,
600. Ấp ôm bú mớm chẳng rời trên tay.
No comments:
Post a Comment